Blogiad gan Luke Rogers – Beth ddigwyddodd pan es i Ŵyl Rebus yng Nghaeredin

Post date: 
Wednesday, 19 July 2017
Category: 
Cymru

Ddydd Iau 29 Mehefin 2017, fe es i Gaeredin i Ŵyl Rebus dan arweiniad awdur a chreawdwr y cymeriad ei hun, Ian Rankin. Roedd hi’n ŵyl dridie gyda’r digwyddiad cyntaf ddydd Gwener 30 Mehefin yn Neuadd y Frenhines. Roedd hyn yn cynnwys cyfweliad gyda Rankin am Rebus, ynghyd â cherddoriaeth fyw gan artistiaid fel Blue Rose Code, Michael Weston King a Kirsty Law. Fel diweddglo i’r digwyddiad roedd Ian Rankin yn llofnodi’i lyfrau ac arhosais i gael siarad ag ef. Doedd gen i ddim llyfr iddo ei lofnodi, gan fy mod i’n prynu’i lyfrau fel ffeiliau llyfrau sain. Ond roeddwn i’n awyddus i gwrdd â’r dyn, sydd yn fy marn i, wedi ysgrifennu cyfres o lyfrau anhygoel a hynod ddiddorol.

Fel y digwyddodd, fi fuodd yn siarad ag ef hiraf na phawb arall yn y ciw, ha ha. Ces wybod bod mab Rankin, fel fi fy hun, wedi’i gofrestru’n ddall, er bod ganddo ychydig bach iawn o olwg.

Ddydd Sadwrn Gorffennaf 1, es i weithdy ar gyfer awduron trosedd dan arweiniad awdur trosedd arall o’r Alban, Doug Johnstone ond doedd y digwyddiad hwn ddim yn rhan o raglen Gŵyl Rebus ei hun. Serch hynny, ychydig a wydden ni fod Johnstone wedi trefnu sesiwn holi ac ateb gydag Ian Rankin ar ddiwedd y gweithdy! Rhoddodd hyn gyfle i ni gyd holi cwestiynau am bopeth yn ymwneud â Rebus, ac wrth gwrs, ei arddull ysgrifennu. Yn gynharach yn y gweithdy ysgrifennu creadigol, cawsom gip ar nodiadau a wnaed gan Ian Rankin i’w helpu i roi’r holl blotiau yn ei nofelau ynghyd. Mewn cyfweliadau blaenorol, dywedai Rankin nad oedd yn cynllunio rhyw lawer pan fyddai’n ysgrifennu ei lyfrau. Ond o weld y nodiadau paratoi, roedden ni’n anghytuno hyd at bwynt. Yn ddiweddarach, fe ofynnon ni i Ian am hyn, a dywedodd mai ei ddull cyffredinol o ysgrifennu oedd i ysgrifennu unrhyw beth a fyddai’n dod i’w feddwl ac yna ar ôl gorffen, i ddarllen dros y gwaith. Roedd hyn, yn rhyfedd iawn, yn adleisio darn o gyngor ysgrifennu a roddodd Johnstone i ni yn y gweithdy. Mae’r nodiadau mae e’n eu hysgrifennu yn crisialu’r syniadau sy’n dod i’w feddwl wrth ystyried nofel. Roedd hi’n wych bod Doug Johnstone wedi gwahodd Ian i siarad â ni a’n galluogi ni i gael cipolwg ar fyd ysgrifennu o safbwynt awdur proffesiynol, yn ogystal ag awdur sydd wedi bod yn y busnes ers 30 mlynedd a mwy. Roedd hyn yn cyd-daro â’m prif reswm dros ymweld â Chaeredin yn y lle cyntaf, heb sôn am y ffaith ei bod yn ddinas anhygoel lle bues yn dathlu fy mhen-blwydd yn 21 gan addo dychwelyd iddi yn y dyfodol!

Yn ystod yr un noswaith, aethon ni i weithdy arall dan arweiniad Ian Rankin a Kirsty Wark. Y rhan gyntaf oedd Wark yn cyfweld â Rankin, ond y prif ddigwyddiad oedd sgwrs rhwng Ian Rankin, Kirsty Wark a dau heddwas o Heddlu’r Alban. Y brif drafodaeth oedd cymharu gweithdrefnau’r heddlu yn y nofelau â bywyd go iawn. Yno roedd cyn heddwas ac Uwch Arolygydd Heddlu’r Alban yng Nghaeredin. Roedden nhw hefyd yn trafod manteision uno 8 heddluoedd rhanbarthol yr Alban. Hefyd yn bresennol, roedd anthropolegydd fforensig, yr Athro Sue Black a roddodd fanylion ynglŷn ag agweddau fforensig gwaith yr heddlu. Mae’n debyg mai hi oedd yn gyfrifol am broses adnabod llawer o’r rhai a fu farw yn nhrychineb y Tsunami yn 2005.

Cynhaliwyd y digwyddiad olaf ar 2 Gorffennaf yng ngwesty’r Caledonian. Roedd hyn o dan arweiniad Ian Rankin a Phil Jupitus. Roedd yn gwis yn ymwneud â chymeriad John Rebus ac roeddwn i yn fy elfen am y tro cyntaf ers cryn amser. Roeddwn i’n cymryd rhan mewn cwis yr oedd gen i dipyn o wybodaeth a dealltwriaeth o’r pwnc. Gofynnwch i mi unrhyw gwestiwn yn ymwneud â chwaraeon neu wleidyddiaeth ac fe fydden i’n lwcus i gael chwarter y cwestiynau’n gywir, yn bennaf oherwydd fy mod wedi syrthio i gysgu erbyn i’r rhaglenni newyddion gyrraedd y pynciau hyn. Hefyd o’m plaid i, oedd y ffaith i mi ymuno ag un arall o selogion Rankin roeddwn i wedi dod ar ei draws y noson flaenorol wrth fwyta fy swper yn nhafarn Spoons. Hyd yn oed yn well, roedd y cwis yn cynnwys gwrando ar bytiau o lyfrau sain a cheisio adnabod o ba lyfr roedd y clip arbennig yn dod. Gan fy mod yn hen gyfarwydd â’r llyfrau sain, cefais bron bob un o’r cwestiynau hynny’n gywir. Ar ddiwedd y cwis, roedd yn rhaid i ni gyfrif marciau ein gilydd. Fe ges i sioc i ddarganfod fy mod i a’r tîm ond tri chwestiwn i ffwrdd o ennill y gystadleuaeth.

Ar ddiwedd y noson roedd Ian Rankin yn llofnodi llyfrau unwaith yn rhagor. Yn ffodus iawn, doedd dim cymaint o bobl yn bresennol yn y digwyddiad hwn ag yn y rhai eraill, felly roedd y ciw ar gyfer ei lofnod gryn dipyn yn llai. Felly penderfynais y byddai’n werth cwrdd ag Ian eto i ddweud wrtho gymaint roeddwn i wedi mwynhau Gŵyl Rebus a dymuno’n dda iddo.

I gyd, roedd Gŵyl Rebus yn bopeth roeddwn i’n ei ddisgwyl... a mwy. Doeddwn i byth yn disgwyl i Ian Rankin ymddangos mewn gweithdy nad oedd yn gysylltiedig â’r ŵyl ei hun, a doeddwn i’n sicr ddim yn disgwyl cwrdd ag Ian Rankin fwy nag unwaith. Roedd y digwyddiadau yn sbort, yn gyffrous ac yn llawn gwybodaeth. Yn ogystal â phrofi Gŵyl Rebus, cefais amser gwych yn ninas Caeredin ei hun gan fod y bobl a’r diwylliant cyffredinol yn gynnes, yn garedig ac yn gyfeillgar. Dywedodd Ian Rankin na fyddai yna ŵyl arall am 10 mlynedd o leiaf, pan fydd saga Rebus wedi para am 40 mlynedd. Ond fydda i ddim yn aros 10 mlynedd arall ar gyfer Gŵyl nesaf Ian Rankin cyn ymweld â phrifddinas anhygoel yr Alban. Efallai af ar daith i ddinasoedd eraill yr Alban, dw i’n siŵr mai dim ond crafu’r wyneb dw i wedi’i wneud o safbwynt darganfod naws, diwylliant a hanes yr Alban.