Pobl fyddar a dall yng Nghymru am gael gwell mynediad at eu meddyg

Post date: 
Tuesday, 27 June 2017
Category: 
Cymru

Dylai pobl fyddar, pobl ddall a byddar a phobl â cholled golwg yng Nghymru ddechrau cael mwy o gymorth gan eu Meddygon Teulu, diolch i ganllaw newydd gan Action on Hearing Loss Cymru ac RNIB Cymru.

Mae’r elusennau wedi llunio canllaw ar gyfer staff meddygfeydd i sicrhau bod cleifion â nam ar y synhwyrau yn gallu mynd at y meddyg yn hyderus.

Mae ‘Deall Anghenion eich Cleifion: Cynorthwyo Pobl â Nam ar y Synhwyrau’ wedi’i lunio ar ôl trafodaethau â phobl sydd ag amrywiol raddau o golled clyw a cholled golwg ledled Cymru.

Mae Heather Patterson o Gaerdydd yn ddefnyddiwr iaith arwyddion i bobl fyddar, ac fe gymerodd ran yn y grwpiau ffocws.  Dywedodd, “Fe ganfûm hi’n anodd iawn gweld Meddyg Teulu yn fy ardal.  Pan ofynnais a allwn gysylltu â nhw drwy neges testun neu e-bost, fe wnaethant ddweud nad oedd hi’n bosibl oherwydd diogelu data - gan olygu bod yn rhaid imi gael aelod o’r teulu i ffonio ar fy rhan.

“Roedd hyn nid yn unig yn ychwanegu at oedi cyn trefnu apwyntiad ond roedd hefyd yn fy atal rhag cael y preifatrwydd roedd arnaf ei angen.

“Mae ar feddygfeydd ledled Cymru angen darllen y canllaw hwn ac ymrwymo i wella’u gwasanaeth i bobl â nam ar y synhwyrau.”

Dywedodd Richard Williams, Cyfarwyddwr Action on Hearing Loss Cymru, “Pob diwrnod, mae tua 10,000 o bobl â cholled clyw yn ymweld â’u Meddyg Teulu yng Nghymru. 

“Mae’r rhan fwyaf o’r canllaw a gynhwysir yn ein dogfen yn syml ac yn ddigon rhad i’w weithredu, ond fe fydd yn gwneud yr holl wahaniaeth, megis gwneud cofnod o golled clyw rhywun a rhoi ffyrdd eraill iddynt gysylltu, heblaw drwy ffonio.

“Rydym hefyd wedi llunio pecyn cymorth ar gyfer staff rheng flaen, sy’n llyfryn hawdd ei ddefnyddio a rydd gynghorion ymarferol, megis sut i fwcio dehonglwr.

“Byddem yn annog pawb sydd â nam ar y synhwyrau i ddweud wrth feddygfa’u Meddyg Teulu am eu hanghenion ac i gwyno os nad yw staff yn cyfathrebu yn eu ffordd ddewisol.”

Dywedodd Ceri Jackson, Cyfarwyddwr RNIB Cymru: "Mae’r safonau gwybodaeth hygyrch ar gyfer pobl sydd â nam ar y synhwyrau wedi bod ar waith yn y GIG er 2013, ond fe ganfuom fod yna lawer o staff gweithgar ledled gofal sylfaenol ac eilaidd nad ydynt yn ymwybodol o’r gweithredoedd syml y gallant eu cymryd i sicrhau y gall person dall neu rannol ddall gael at ofal a meddygfa’u Meddyg Teulu mewn ffordd hygyrch.

“Mae hi yn aml yn hawdd anghofio nad yw cyfathrebu beunyddiol o angenrheidrwydd yn hygyrch i bawb, a dywed llawer o gleifion wrthym yr anghofir amdanynt mewn ystafelloedd aros oherwydd na allant ddefnyddio sgrîn alw weledol, neu fod Meddyg Teulu neu nyrs yn galw enw ac wedyn yn cerdded ymaith, gan adael y claf i geisio darganfod i ba ystafell y dylai eu dilyn.

Mae’r canllaw hwn a lansiwn heddiw yn syml ac fe ellir ei weld gan yr holl staff sy’n gweithio mewn meddygfa Meddyg Teulu.  Gall camau syml, fel dweud wrth berson beth rydych yn ei wneud, ei dywys i’r man y mae arno angen mynd, neu ofyn a oes arno angen fformat gwahanol ar gyfer yr wybodaeth a roddwyd iddo, sicrhau y gall person dall neu rannol ddall gynnal ei urddas a’i annibyniaeth o fewn y gyfundrefn iechyd.”

Lansiwyd y ddogfen arferion gorau a’r pecyn cymorth ar gyfer staff rheng flaen yn y Senedd ar y 26ain o Fehefin, 2017.  Gellir lawrlwytho’r dogfennau llawn yn Gymraeg neu Saesneg oddi ar wefan Action on Hearing Loss: www.actiononheaaringloss.org.uk/wales <http://www.actiononheaaringloss.org.uk/wales

Lluniwyd y dogfennau fel rhan o brosiect tair blynedd, a ariannwyd gan Grant Cydraddoldeb a Chynhwysiant Llywodraeth Cymru.

Cynghorion ar gyfer cyfathrebu â rhywun sy’n fyddar neu sydd â cholled clyw

  • Sicrhewch fod gennych gysylltiad wyneb yn wyneb â nhw ac y cewch eu sylw llawn.
  • Gofynnwch: a ydynt yn darllen gwefusau?  Neu a oes arnynt angen dehonglwr Iaith Arwyddion Prydain (BSL)?
  • Os ydych yn defnyddio dehonglwr, siaradwch â’r person rydych yn cyfathrebu ag ef, nid â’r dehonglwr.
  • Siaradwch yn eglur; peidiwch â gorwneud mynegiannau’ch wyneb a’ch ystumiau.
  • Peidiwch â gorchuddio’ch genau.
  • Peidiwch â gweiddiMae’n anghyfforddus ac yn ymosodol.
  • Os oes yna rywun nad yw’n deall, dywedoch o mewn ffordd wahanol.
  • Sicrhewch y gall pobl gysylltu â chi yn eu ffordd ddewisol nhw.

Cynghorion ar gyfer cyfathrebu â rhywun sydd â cholled golwg

  • Cyflwynwch eich hun.
  • Siaradwch â pherson yn uniongyrchol, yn hytrach nag ag unrhyw gydymaith.
  • Defnyddiwch eiriau, osgowch nodio ac ysgwyd eich pen.
  • Dywedwch wrth y person beth rydych yn ei wneud; er enghraifft, “Rwy’n edrych ar eich ffeil”.
  • Dywedwch wrth y person os ydych yn symud i ffwrdd oddi wrtho.
  • Gofynnwch i’r person a oes arno angen cael ei dywys i’w gyrchfan.